چالش فرهنگ شهروندی در مدیریت روستا

یاداشت کوتاه
حمیدرضا اکبری

گاهی مشاهده می کنیم که مدیران ارشد توسعه فرهنگ روستایی را فراموش می کنند و فقط نگاهی به توسعه عمرانی روستا دارند .باید بیان کنم در مسیر توسعه روستایی متاسفانه، تمرکز اصلی اغلب بر پروژه‌های فیزیکی نظیر آسفالت جاده‌ها، تامین آب و بهبود شبکه برق است. اما یک حقیقت انکارناپذیر وجود داردکه باید به آن ویژه توجه شود : بدون وجود «فرهنگ شهروندی»، بهترین زیرساخت‌ها نیز در کوتاه‌مدت فرسوده و ناکارآمد خواهندبود.
همگان باید متوجه این موضوع باشیم که
فرهنگ شهروندی در روستا، یعنی تبدیل شدنِ «مأمورِ مدیریت» (دهیار و شورای روستا) به «هم‌سنگِ توسعه» و تبدیل شدنِ «اهالی» به «حامیِ زیرساخت‌ها». وقتی روستایی احساس کند که قنات، جاده یا فضای سبز متعلق به «او» است و نه صرفاً متعلق به «دولت» یا «دهیاری»، آنجاست که مدیریت پایدار شکل می‌گیرد.
بحران‌هایی نظیر مدیریت زباله در روستاها، تخریب منابع آبی یا عدم رعایت پروتکل‌های ایمنی در برابر سیل، در واقع نشان‌دهنده شکاف میان «قانون» و «فرهنگ» است. مدیریت روستایی موفق، مدیریتی است که علاوه بر اجرای وظایف اداری، بر آموزش و ایجاد حس مالکیتِ جمعی بر منابع روستا تمرکز کند. ما برای رسیدن به روستاهای توسعه‌یافته، تنها به سیمان و لوله نیاز نداریم؛ ما به «فرهنگِ مراقبت از داشته‌ها» نیاز مبرم داریم. مدیر باید بداند
توسعه روستایی بدون ارتقای سطح فرهنگ اجتماعی، تنها به معنای تغییر ظاهر روستا است، نه تغییر کیفیت زندگی. اگر می‌خواهیم روستاهای ما از بحران‌هایی نظیر سیل یا مدیریت پسماند در امان بمانند، باید از خانه‌ها و کوچه‌ها شروع کنیم؛ از آموزشِ ساده و ترویجِ این باور که: «روستا، خانه بزرگِ مشترکِ ماست.