ناتوانی بانک مرکزی در کنترل نرخ ارز و سکه؛ چرا سیاست‌های مقطعی پاسخگو نیست؟

به گزارش بام جنوب، دکتر نادر حسن‌پور، کارشناس مسائل اقتصادی، در یادداشتی با عنوان “ناتوانی بانک مرکزی در کنترل نرخ ارز و سکه؛ چرا سیاست‌های مقطعی پاسخگو نیست؟” که به‌ این رسانه ارسال کرده است، به نقد رویکردهای کوتاه‌مدت در مدیریت بازار ارز و طلا پرداخته و تأکید کرده است که ریشه‌های اصلی بی‌ثباتی مانند کسری ساختاری، رشد نقدینگی، ناترازی بانکی و تورم مزمن، با دستور و تزریق مقطعی ارز قابل‌حل نیستند.

نوسانات مداوم نرخ ارز و به‌تبع آن افزایش قیمت طلا و سکه، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصادی مردم و فعالان بازار تبدیل شده است. واقعیت این است که بانک مرکزی به‌تنهایی نمی‌تواند با دستور، تزریق مقطعی ارز یا برخورد با دلالان، روند بلندمدت بازار را کنترل کند؛ زیرا ریشه اصلی بی‌ثباتی، عمیق‌تر از بازار ارز و سکه است.

‌

کسری‌های ساختاری، رشد نقدینگی، ناترازی شبکه بانکی، تورم مزمن و افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی، فشار مستمری بر ارزش پول ملی وارد می‌کنند. مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در تحلیل نوسانات ارزی، ناترازی‌های کلان، انتظارات تورمی، رشد نقدینگی و شوک‌های سیاسی و امنیتی را از عوامل اصلی جهش‌های ارزی دانسته و نسبت به تکرار چرخه «تثبیت و جهش» هشدار داده است.

‌

مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که سیاست‌گذار تلاش کند نرخ ارز را برای مدت طولانی به‌صورت دستوری پایین نگه دارد، درحالی‌که متغیرهای بنیادی اقتصاد، از جمله تورم و نقدینگی، مسیر دیگری را طی می‌کنند. در چنین شرایطی، بازار ممکن است برای مدتی آرام بماند، اما فشارهای انباشته‌شده سرانجام خود را در قالب یک جهش شدیدتر نشان می‌دهند.

‌

از سوی دیگر، بازار سکه صرفاً تابع نرخ ارز نیست. قیمت سکه از ترکیب قیمت جهانی طلا، نرخ ارز داخلی و همچنین عرضه و تقاضا و حباب بازار تشکیل می‌شود. بنابراین، هرگونه ناتوانی در ایجاد ثبات پایدار در بازار ارز، به‌سرعت به بازار طلا و سکه نیز منتقل می‌شود.

کنترل واقعی بازار، با خبرسازی و اقدامات کوتاه‌مدت حاصل نمی‌شود. بانک مرکزی برای موفقیت نیازمند مجموعه‌ای هماهنگ از سیاست‌هاست: مهار پایدار رشد نقدینگی، اصلاح بانک‌های ناسالم، کاهش ناترازی‌ها، افزایش شفافیت، تقویت اعتماد عمومی، مدیریت انتظارات تورمی و ایجاد سیاست ارزی واقع‌بینانه و قابل‌باور. گزارش‌های سیاستی نیز بر هماهنگی سیاست‌های پولی، ارزی و اصلاح ساختار بانکی تأکید دارند.

‌

سخن آخر اینکه:
بانک مرکزی زمانی می‌تواند نرخ ارز و به‌دنبال آن بازار سکه را به‌صورت پایدار کنترل کند که به‌جای مبارزه با معلول، ریشه‌های اصلی بی‌ثباتی اقتصادی را هدف قرار دهد. اقتصادی که با تورم مزمن، رشد نقدینگی و ناترازی‌های گسترده مواجه است، با سیاست‌های دستوری به ثبات پایدار نمی‌رسد؛ ثبات واقعی، نتیجه اصلاحات واقعی است.

پایان پیام//