توسعه فرهنگی و اجتماعی شهرستان پردیس؛ ضرورتی فراتر از توسعه عمرانی

پردیس و بومهن در مسیر توسعه؛ از گسترش کالبدی تا ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی
یادداشت:
حمید رضا اکبری
شهرستان پردیس در سال‌های اخیر با رشد جمعیت، گسترش شهرنشینی و تحولات گسترده اجتماعی و اقتصادی روبه‌رو بوده است. توسعه شهر جدید پردیس و جایگاه بخش بومهن به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم جمعیتی و اجتماعی منطقه، ضرورت توجه به ابعاد مختلف توسعه را بیش از گذشته آشکار کرده است. در این میان، یکی از موضوعاتی که باید با جدیت بیشتری در دستور کار مدیران و مسئولان شهرستان قرار گیرد، توسعه فرهنگی و اجتماعی است؛ موضوعی که نباید در سایه پروژه‌های عمرانی و گسترش زیرساخت‌های فیزیکی به حاشیه رانده شود.
واقعیت این است که توسعه یک شهرستان تنها با احداث ساختمان، تعریض معابر، ایجاد مراکز تجاری و اجرای پروژه‌های عمرانی معنا پیدا نمی‌کند. توسعه واقعی زمانی محقق می‌شود که در کنار رشد کالبدی، سرمایه اجتماعی، نشاط عمومی، هویت فرهنگی، مشارکت شهروندان و کیفیت زندگی مردم نیز ارتقا یابد.
شهرستان پردیس به دلیل تنوع جمعیتی، حضور خانواده‌های جوان، مهاجرت‌پذیری و ترکیب فرهنگی گوناگون، نیازمند سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی متناسب با شرایط خاص خود است. در چنین شرایطی، ایجاد زمینه همگرایی اجتماعی، تقویت احساس تعلق به محل زندگی، افزایش مشارکت شهروندان و فراهم‌کردن فرصت‌های فرهنگی برابر، از مهم‌ترین اولویت‌های مدیریت شهرستان به شمار می‌رود.
در این مسیر، دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی باید با نگاهی فرابخشی و هماهنگ، موضوع توسعه فرهنگی و اجتماعی را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهند.
یکی از ضرورت‌های اساسی، تقویت زیرساخت‌های فرهنگی در شهر پردیس و بخش بومهن است. توسعه فرهنگسراها، کتابخانه‌های عمومی، سالن‌های اجتماعات، مراکز هنری و فضاهای مناسب برای فعالیت جوانان و نوجوانان باید متناسب با جمعیت و نیازهای واقعی منطقه دنبال شود. همچنین امکانات فرهنگی نباید صرفاً در یک محدوده متمرکز باشد؛ بلکه عدالت در توزیع امکانات و دسترسی برابر شهروندان در محله‌ها و نقاط مختلف شهرستان باید مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، مسائل اجتماعی شهرستان نیز نیازمند برنامه‌ریزی جدی و مستمر است. توجه به خانواده، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، تقویت آموزش‌های شهروندی، ارتقای سواد رسانه‌ای، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و فراهم‌کردن زمینه مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به افزایش تاب‌آوری اجتماعی و تحکیم بنیان خانواده کمک کند.
در این میان، جوانان و نوجوانان باید جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی شهرستان داشته باشند. ایجاد فضاهای مناسب برای فعالیت‌های ورزشی، هنری، علمی و مهارتی، حمایت از ایده‌های خلاقانه و فراهم‌کردن فرصت مشارکت جوانان در تصمیم‌سازی‌های محلی، می‌تواند ظرفیت‌های ارزشمند انسانی منطقه را به سرمایه‌ای مؤثر برای آینده تبدیل کند.
بخش بومهن نیز با توجه به پیشینه تاریخی، هویت بومی و ظرفیت‌های اجتماعی خود، شایسته توجه ویژه در برنامه‌های توسعه فرهنگی شهرستان است. حفظ و معرفی میراث فرهنگی، ثبت تاریخ شفاهی، حمایت از هنرمندان و فعالان فرهنگی بومی و برگزاری رویدادهای متناسب با هویت منطقه، می‌تواند در کنار تقویت پیوندهای اجتماعی، به معرفی بهتر ظرفیت‌های این بخش کمک کند.
نکته مهم دیگر، ضرورت ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول است. پراکندگی برنامه‌ها، موازی‌کاری و نبود یک نقشه راه مشترک، می‌تواند اثربخشی اقدامات فرهنگی و اجتماعی را کاهش دهد. از این رو، انتظار می‌رود مسئولان شهرستان پردیس با مشارکت کارشناسان، نخبگان، دانشگاهیان، فعالان اجتماعی و نمایندگان تشکل‌های مردمی، زمینه تدوین سند یا برنامه جامع توسعه فرهنگی و اجتماعی شهرستان را فراهم کنند؛ برنامه‌ای که دارای اهداف روشن، اعتبارات مشخص، زمان‌بندی اجرایی و شاخص‌های قابل سنجش باشد.
همچنین ضروری است مسئولان در کنار برگزاری برنامه‌های مناسبتی، به فعالیت‌های مستمر و اثرگذار فرهنگی و اجتماعی توجه کنند و گزارش عملکرد خود را به‌صورت شفاف در اختیار شهروندان قرار دهند. مردم باید بدانند چه میزان اعتبار برای توسعه فرهنگی و اجتماعی اختصاص یافته، چه پروژه‌هایی در این حوزه در حال اجراست و نتایج اقدامات انجام‌شده چه تأثیری بر زندگی روزمره آنان داشته است.
امروز شهرستان پردیس و بخش بومهن بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی جامع به توسعه هستند؛ نگاهی که در آن فرهنگ، اجتماع، آموزش، ورزش، نشاط عمومی و هویت محلی در کنار عمران و آبادانی قرار گیرد.
سخن پایانی اینکه، انتظار از مسئولان شهرستان پردیس این است که توسعه فرهنگی و اجتماعی را به یک اولویت واقعی در برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی تبدیل کنند. آینده این شهرستان تنها با ساخت شهرها و گسترش زیرساخت‌ها تضمین نمی‌شود؛ بلکه آینده‌ای مطلوب زمانی شکل می‌گیرد که شهروندان از فرصت‌های برابر فرهنگی برخوردار باشند، جوانان امید و انگیزه داشته باشند، خانواده‌ها از حمایت اجتماعی بهره‌مند شوند و مردم در سرنوشت اجتماعی محل زندگی خود مشارکت کنند. توسعه زمانی کامل است که در کنار ساختن شهر، به ساختن جامعه نیز بیندیشیم.